مراسم عزاداری فاطمیه ۱۴۳۴

زمان: پنج شنبه ۲۲/۱/۹۲ به مدت ۴ شب

شروع مرسم: ۲۰:۳۰

میعادگاه: بزرگراه شید محلاتی خ اکبر آبادی جنوبی

خ عمو شیخی خ سپاهی زاده ک مقصودی پ پرچم

رسيده عيدو دل ها شاد و خرّم
 همه در فکر ديدارند با هم
 همه اماده اند سفره بچينند
 به فکر سفره هاي هفت سينند
 منم يک گوشه از صحرا نشستم
 ببين عيد است و من تنها نشستم
 منم در سفره دارم هفت سين را
 ولي توأم شده با داغ زهرا
 اگر خواهي براي مادر من
 دمِ عيدي بِگِريي در برِ من
 کنار سفره ي عيدم تو بنشين
 بگويم ماجراي هرچه هفت سين
 بود سين نخستين سيلي کين
 به روي مادرم با دست سنگين
 ميان کوچه ها راهش ببستند
 غرور مجتبايش را شکستند
 ببين بر سفره سين دومم را
 که سوئي نيست در چشمان زهرا
 بميرم راه خانه گم نمودَست
 تمام چهره ي مادر کبود است
 بگويم سين سوم تا بسوزي
 که مادر سوخت بين کينه توزي
 براي کشتن زهرا دويدند
 درِ کاشانه را اتش کشيدند
 ببين سين دِگر از من همين است
 عزيزم چارُمي سقط جنين است
 به اتش خانه را پُر مِه نمودند
 گلي را وحشيانه له نمودند
 به روي سفره سين پنجم اين است
سرِ سجاده اش زينب حزين است
 کُنَد چادُر نمازِ مادرش سر
 بگويد واي مادر واي مادر
 شده سفره پر از اشک شبانه
 ششم سين سوت و کور ماندست خانه
 خدايا مرتضي همدم ندارد
 به جز چاهَش کسي مَرهَم ندارد
 چو گويم اي عزيز از سين اخر
 بُوَد ان سينه ي مجروح ِ مادر
هنوز ان سينه را درمان نگشتم
 خدا تا کِي به صحرا و به دشتم ؟
 شده اين سفره ي محسن چه رنگين
 چه درد اور شده اين سفره هفت سين

سيد محسن حبيب اله پور

بر دشمن و دوست اعتبارش پیداست.............در سینه عاشقان مزارش پیداست

نوروز سر سفره زهرا (س) هستیم............سالی که نکوست از بهارش پیداست

اللهّم عجل لولیک الفرج

اويس، از دلباختگان رسول گرامي اسلام‏صلي الله عليه وآله و از ياران و محبّين با وفاي حضرت اميرعليه السلام بود.
زادگاه اويس: طبق مطالعات و تحقيقات به عمل آمده، اويس در يمن متولد شده و تاريخ دقيقي از تولد او به دست نيامده است[1] با اين اوصاف، شرح حال او بدين قرار است: اويس از راه شترباني روزگار را با مادر پير و نابينا و ناتوان خود سپري مي‏كند و از اين طريق امرار معاش كرده و به امورات مادر مهربان و سالخورده‏ي خود رسيدگي مي‏كند. وقتي از مادر اجازه طلبيد كه به مدينه به قصد زيارت حضرت رسول صلي الله عليه وآله مشرف شود، مادرش گفت كه رخصت مي‏دهم به شرط آن كه زياده از نيم روز توقف نكني، اويس به مدينه سفر كرد و چون به خانه‏ي حضرت پيغمبر صلي الله عليه وآله آمد، از قضا آن حضرت در خانه نبود. به ناچار به خاطر قولي كه مادر از او گرفته بود مدينه را به قصد يمن ترك كرد. چون پيامبر اسلام صلي الله عليه وآله مراجعت كرد، فرمود: اين نور كيست كه در اين خانه مي‏نگرم. گفتند: شترباني كه اويس نام داشت به اين سرا آمد و باز شتافت. فرمود: اين نور را در خانهل ما هديه گذاشت و برفت، اويس هيچ گاه پيامبر صلي الله عليه وآله را نديد. آن حضرت در مورد او گويد: "تفوح روائح الجنة من قبل القرن و اشوقاه اليك يا اويس القرن،..."[2] يعني بوهاي بهشت از جانب قرن مي‏وزد، اي اويس قرن! چه قدر به تو علاقه دارم، سپس فرمود: هر كه او را ملاقات كرد، از جانب من به او سلام برساند.
اويس از ديدگاه بزرگان:
سيد حيدر آملي، از عرفاي قرن هشتم هجري مي‏نويسد: به دليل قدر و منزلت اويس قرني رحمه الله و هم چنين آگاهي كشفي و ذوقي او بر اسرار الهي است كه رسول خدا صلي الله عليه وآله هنگامي كه از جهت ظاهر و يا باطن از طرف يمن، رايحه‏هاي شريف اويس را استشمام مي‏كرد، چنين مي‏فرمود: من نسيم و رايحه‏ي رحماني را از طرف يمن مي‏بويم.[3]
شعرا نيز در مدح و منزلت او اشعاري را سروده‏اند. مولانا جلال الدين محمد بلخي (مولوي)، عارف و شاعر مشهور قرن هفتم، به اين كلام دل نشين خاتم النبيّين صلي الله عليه وآله كه "اني لاجد نفس الرّحمن من قبل اليمن" اشاراتي دارد:
گفت بوي بوالعجب آمد به من
همچنان كه مر نبي را از يمن
كه محمّد گفته بر دست صبا
از يمن مي‏آيد بوي خدا
بوي رامين مي‏رسد از جان ويس
بوي يزدان مي‏رسد هم از اويس
از اويس و از قرن بوي عجب
نبي را مست كرد و پر طرب
چون اويس از خويش فاني گشته بود
آن زميني آسماني گشته بود
آن هليله پروريده در شكر
چاشنّي تلخيش نَبوَد دگر[4]
عرفا، اويس را سيد التابعين و خير التابعين ناميده‏اند.
در حالات عرفايي اويس گويند: بعضي از شب‏ها را مي‏گفت: امشب شب ركوع است و به يك ركوع شب را به صبح مي‏آورد. شبي را مي‏گفت: امشب شب سجود است و به يك سجده شب را سپري مي‏كرد. گفتند: اويس اين چه زحمت است كه بر خود مي‏بيني؟! گفت: كاش از ازل تا ابد يك شب بود و من او را به يك سجده مي‏گذراندم. اويس علاوه بر اين افتخارات، توفيق درك حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام را در جنگ صفين پيدا نمود و با حضرت بيعت كرد و در ركاب حضرت با دشمنان دين و امامت جنگيد تا اين كه در همان جنگ به فيض شهادت نائل آمد و توسط حضرت دفن گرديد.[5]
منابع براي مطالعه بيشتر:
1- سيد محسن امين، اعيان الشيعه، ج 3، ص 513 و 514. (بيروت: دار التعارف للمطبوعات).
2- يكتائي، اويس قرني (قم: انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه‏ي عليميه قم، چاپ اول 1377).

[1] . ابن حجر عسقلاني، لسان الميزان، ج 1، ص 471 ، بيروت، اداره و تأليفات اشرفيه.
[2] . علامه‏ي مجلسي‏رحمه الله، بحارالانوار، چاپ ايران، ج 42، ص 155، روايت 22، باب 124؛ شيخ عباس قمي، منتهي الامال، انتشارات جاويدان علمي، ص 239، جمعي از اصحاب حضرت اميرعليه السلام.
[3] . سيد حيدر آملي، جامع الاسرار و منبع الانوار، انتشارات علمي و فرهنگي، مترجم سيد جواد طباطبايي، ص 462.
[4] . مولوي، مثنوي معنوي، كتابفروشي اسلاميه، چاپ ايران، ص 369.
[5] . شيخ عباس قمي، منتهي الآمال، انتشارات جاويدان علمي، مجلد كامل، در ذكر جمعي از اصحاب امام علي، ص 239.

مطلبي را به شما عرض ميكنم شايد نشنيده باشيد .جناب آقاي صديقي شب فاطميه روي منبر در بيت ايشان ( بيت رهبري ) كه آقاي رييس جمهور نشسته بود،آقاي هاشمي بود ، سران مملكتي بودند ، قوه قضاييه ، همه بودند.آقاي صديقي روي منبر اين مطلب را گفت و آن را نتوانست تمام كند .همين كه خواست تمام كند فرياد گريه جمعيت و حضار بلند شد .

ديدند اين جمعيت بسوي آقا دارند حمله ميكنند كه به عنوان تبرك به ايشان دست بزنند .آقا را بردند و ديگر نتوانستند جمعيت را اداره كنند .

وآن مطلب اين بود :

من همه ساله مكه كه ميرفتم قبل از رفتن به مكه به محضر آيت الله بهاءالديني ميرسيدم و توصيه ميخواستم از ايشان.ايشان به من توصيه هايي ميكرد و من اين توصيه ها را در سفر مكه عمل ميكردم . بعدهم كه داشتم ميامدم ، يك عمامه اي يا چيزي را براي ايشان هديه ميخريدم .

اين دفعه كه رفتم محضر ايشان اين مطلب را فرمودند :

شما وقتي كه ميرويد مسجدالنبي از قسمت جنوب شرقي مسجد ، از آن قسمت هفت قدم ميايد به جلو و قسمت بعدي را هم گفت كه من نميتوانم دقيق به شما بگويم . به خاطر اينكه ايشان اين را به وديعت پيش من گذاشت . آن وقت از دو طرف به من دستور داد

وقتي كه قدم زدي آمدي جلو رسيدي به آنجا ،آنجا بنشين و اين ذكر سبعه را بگو. اين ذكر را كه گفتي انشاءالله به حوائجت خواهي رسيد .

ذكر سبعه عجيب است ، علامه حسن زاده آملي بعد از نماز صبح تا طلوع آفتاب اذكار سبعه را دارد كه اينها را از آسيد علي آقا قاضي گرفتند . ذكر سبعه واقعاً يك ذكريست كه معجزه ميكند در نفس انسان عجيب معجزه ميكند .

آقاي صديقي مي گويد ، عرض كردم: آقاي بهاءالديني چه وجهي دارد كه من بايد آنجا بنشينم و اين اذكار سبعه را بگويم. چه وجهي دارد هفت قدم از آنجا قدم بزنم .

حالا همه دارند مثل شما گوش ميدهند همه دارند دقت ميكنند آقاي صديقي چه ميخواهد بگويد .

گفت : وجهش اين است كه دارم به شما ميگويم فقط پيش شما بماند .

وقتي كه حضرت زهرا سلام الله عليها آمد براي دفاع از علي ابن ابيطالب عليه السلام بدنش خون آلود بود وقتي كه آمد ، كه داخل مسجد وارد نشد وقتي كه برگشت ديگر توان از او رفت ديگر به گونه اي شد كه ميخواست ادامه راه را بدهد نتوانست ، آنجا نشست و فكر ميكنم كه آن مكان به خون فاطمه سلام الله عليها رسيده است . آنجا حاجتتان را بخواهيد .

فرياد گريه جمعيت بلند شد

بعد آقاي بهاء الديني ميگويد : اين كار را انجام بده .

ايشان ميگويد

من رفتم اينكار را انجام دادم حالا تو نگو آقاي بهاء الديني خودش هم نظر دارد ، نيت دارد ، يا حاجتي دارد .چون خودش مشرف نمي شود .

حالا جالب اين است كه حضار دارند به آقاي صديقي توجه مي كنند ازاعيان شخصيتي مملكت ، و هم آقاياني كه شركت كننده بودند ، ايشان هم با ضرس قاطع دارد مطلب را مي گويد.

گفت : من رفتم مدينه همين كار را انجام دادم ، بعد از اين رفتم مكه ديدم از بلند گو صدا ميزنند : آقاي صديقي دوباره بروند مدينه . من دوباره رفتم مدينه ، چند روزي مدينه ماندم ، وقتي برگشتم به ايران يك عمامه اي خريده بودم رفتم محضر حاج آقا ، رسيدم، تا سلام عليك كردم بدون اينكه حرفي بزنم ،

حاج آقا بهاء الديني فرمودند:

ميداني ثمره ذكر امسال چه بود ؟

گفتم : نه

گفت : نميداني ثمره ذكر امسال چه بود ، نگرفتي؟

گفتم : نه

فرمود : امسال ثمره ذكر شما يكي اين بود كه شما دو بار آمديد مدينه،

گفتم شما مطلعيد من دو بار امسال آمدم مدينه .

گفت : بله آنجائي كه نشسته بوديد ذكر مي گفتيد در آنجا با تو بودم.

اين نوارش دربيت آقا هست،دم در كه مي فروشند ، نوار سه سال قبل فاطميه

بعد برگشت و گفت :

ثمره دوم اينجا بود :

كه تا گفت مجلس به هم پاشيد اينقدرمردم به خودشان زدند وگريه كردند كه آقا تشريف بردند ؛ ديدند كه ديگر نمي شود جمعيت را اداره كرد .

فرمودند : ثمره دوم اين بود كه آن نيتي كه من ميخواستم ، به آن نيت رسيدم ، و آن اين بود

كه امسال مقام معظم رهبري به ديدارامام زمان نائل آمد

« إِنّا غَیْرُ مُهْمِلینَ لِمُراعاتِکُمْ، وَ لا ناسینَ لِذِکْرِکُمْ، وَ لَوْ لا ذلِکَ لَنَزَلَ بِکُمُ اللاَّْواهُ، وَ اصْطَلَمَکُمُ الاَْعْداءُ.

فَاتَّقُوا اللّهَ جَلَّ جَلالُهُ وَ ظاهِرُونا ».

ما در رعایت حال شما کوتاهى نمىکنیم و یاد شما را از خاطر نبرده ایم ، که اگر جز این بود گرفتارى ها

به شما روى مىآورد و دشمنان، شما را ریشه کن مىکردند. از خدا بترسید و ما را پشتیبانى کنید.

2- عمل صالح و تقرّب به اهل بیت(علیهم السلام)

« فَلْیَعْمَلْ کُلُّ امْرِء مِنْکُمْ بِما یُقَرَّبُ بِهِ مِنْ مَحَبَّتِنا، وَلْیَتَجَنَّبْ ما یُدْنیهِ مِنْ کَراهِیَّتِنا وَ سَخَطِنا، فَإِنَّ امْرَأً

یَبْغَتُهُ فُجْأَةً حینَ لا تَنْفَعُهُ تَوْبَةٌ، وَ لا یُنْجیهِ مِنْ عِقابِنا نَدَمٌ عَلى حَوْبَة ».

هر یک از شما باید به آنچه که او را به دوستى ما نزدیک مىسازد، عمل کند و از آنچه که خوشایند ما

نبوده و خشم ما در آن است، دورى گزیند، زیرا خداوند به طور ناگهانى انسان را مىگیرد، در وقتى که

توبه برایش سودى ندارد و پشیمانى او را از کیفر ما به خاطر گناهش نجات نمی دهد.

3- تسلیم در مقابل دستورهاى اهل بیت(علیهم السلام)

« فَاتَّقُوا اللّهَ، وَ سَلِّمُوا لَنا، وَ رُدُّو الاَْمْرَ إِلَیْنا، فَعَلَیْنَا الاِْصْدارُ، کَما کانَ مِنَّا الاِْیرادُ، وَ لا تَحاوَلُوا کَشْفَ ما

غُطِّىَ عَنْکُمْ، وَ اجْعَلُوا قَصْدَکُمْ إِلَیْنا بِالْمَوَدَّةِ عَلَى السُّنَّةِ الْواضِحَةِ ».

از خدا بترسید و تسلیم ما شوید و کارها را به ما واگذارید، بر ماست که شما را از سرچشمه، سیراب

 برگردانیم، چنان که بردن شما به سرچشمه از ما بود، در پى کشف آنچه از شما پوشیده شده نروید.

 مقصد خود را با دوستى ما بر اساس راهى که روشن است به طرف ما قرار دهید.

 برای شما کلیپ صوتی سخنرانی تاثیر گذار حاج آقا دانشمند درباره موضوع دوری و توبه یک جوان از گناه

به خاطر حضرت زهرا (س) و عنایاتی اون حضرت به اون جوان داشتند رو براي دانلود گذاشتم.  توصیه می کنیم این سخنرانی جالب و شنیدنی رو از دست ندهید.

انما التوبة علی الله للذین یعملون السوء بجهالة ثم یتوبون من قریب ... نساء/17

خداوند توبه کسانی را می پذیرد که از روی نادانی عمل زشتی مرتکب شده و فوری توبه کنند ... .

صفحه اختصاصي حديث و آيات قرآن:

وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئاتِ وَيَعْلَمُ ما تَفْعَلُونَ.

اوست كه توبه بندگانش را مى‏پذيرد و از بديها و گناهان در مى‏گذرد و آنچه مى‏كنيد مى‏داند.

منبع احاديث منتخب میزان الحکمه

تشويق به توبه

1-  رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : التَّوبةُ تَجُبُّ ما قَبلَها . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : توبه ، گذشته‏ها را از بين‏مى‏برد.

2-  عنه صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : التّائبُ مِن الذَّنبِ كَمَـنْ لا ذَنْبَ لَهُ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : كسى كه از گناه توبه كندمانند كسى است كه گناهى نكرده است.

3-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : التَّوبَةُ تُطهِّرُ القُلوبَ وتَغْسِلُ الذُّنوبَ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : توبه دلها را پاك مى‏كند وگناهان را مى‏شويد.

انواع توبه

4-  رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : أحْدِثْ لكُلِّ ذَنبٍ تَوبَةً ،السِّرُّ بالسِّرِّ والعَلانِيَةُ بالعَلانِيَةِ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : براى هر گناهى توبه‏اى قرار ده، براى گناه پنهانى توبه پنهانى و براى گناه آشكار توبه آشكار.

پايه‏هاى توبه

5- الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : التَّوبَةُ على أربَعةِ دَعائِمَ : نَدَمٌ بالقَلبِ ، واسْتِغفَارٌ باللِّسانِ ، وعَملٌ بالجَوارِحِ ، وعَزْمُ أنْ لا يَعودَ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : توبه بر چهار پايه استوار است: پشيمانى در دل، آمرزش خواهى به زبان، عمل كردن با اعضاى بدن، و تصميم بر باز نگشتن به گناه.

6-  الإمامُ الباقرُ عليه ‏السلام ـ وقد سألَهُ شَيخٌ مِن النَّخَعِ : إنّي لَم أزَلْ والِيا مُنذُ زَمنِ‏الحَجّاجِ إلى يَومي هذا، فهَلْ لي مِن‏تَوبةٍ ؟ قالَ : فَسَكتَ، ثُمّ أعَدْتُ علَيهِ ، فقالَ ـ : لا ، حتّى تُؤَدّيَ إلى كُلِّ ذي حَقٍّ حقَّهُ . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه ‏السلام ـ كه ابتدا در پاسخ به يكى از بزرگان نخع كه گفت: «من از زمان حَجّاج تاكنون والى هستم آيا توبه من پذيرفته مى‏شود؟» خاموش ماند، پس از آنكه او سخنش را تكرار كرد ـ فرمود : نه، مگر آن كه حقّ هر حقدارى را به او برگردانى.

نشانه توبه‏گر

7-  رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : أمَّا عَلامةُ التّائبِ فأربَعةٌ : النَّصيحةُ للّه‏ِ في عَمَلِهِ، وتَرْكُ الباطِلِ ، ولُزومُ الحَقِّ ، والحِرْصُ على الخَيرِ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : نشانه توبه‏گر چهاراست : اخلاص عمل براى خدا، فروگذاشتن باطل، پايبندى به حق و آزمندى به نيكى.

8-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام ـ في وَصفِ التّائبينَ ـ : غَرَسُوا أشْجَارَ ذُنوبِهِم نُصْبَ عُيونِهِم وقُلوبِهِم وسَقَوها بمِياهِ النَّدَمِ، فأثْمَرَتْ لهُمُ السَّلامةَ ، وأعْقَبَتْهُمُ الرِّضا والكَرامَةَ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام ـ در توصيف توبه گران ـ فرمود : درختهاى گناهان خود را در برابر ديدگان و دلهاى خويش نشانده‏اند و آنها را با آب پشيمانى آبيارى كرده‏اند. اين درختها براى آنان ميوه سلامت داده و خشنودى و كرامت در پى آورده است.

9-  الإمامُ زينُ العابدينَ عليه ‏السلام ـ في مُناجاته ـ : واجْعَلْنا مِن الّذينَ ... قَطَعوا أسْتارَ نارِ الشَّهَواتِ بنَضْحِ ماءِ التَّوبَةِ ، وغَسَلوا أوْعِيَةَ الجَهلِ بِصَفْوِ ماءِ الحَياةِ . منتخب میزان الحکمه

امام زين العابدين عليه ‏السلام ـ در مناجات ـ گفت : و ما را از آنان قرار ده كه ... پرده‏هاى‏آتشِ خواهشهاى نفس را با ريختن آب توبه گسستند و ظرفهاى نادانى را با زلال آب زندگى شستند.

مقام توبه‏گر

إِنَّ اللّه‏ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ المُتَطَهِّرِينَ.

همانا خداوند توبه گران و پاكيزگان را دوست مى‏دارد.

10- رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : ليسَ شَيءٌ أحَبَّ إلى اللّه‏ِمِن مُؤمنٍ تائبٍ أو مُؤمنةٍ تائبةٍ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : نزد خدا چيزى محبوبتر ازمرد يا زن مؤمن توبه‏گر نيست.

11-  عنه صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : كُلُّ بَني آدمَ خَطّاءٌ، وخَيرُالخَطّائينَ التَّوّابونَ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : همه آدميان خطا مى‏كنند وبهترين خطاكاران توبه كنندگانند.

12-  عنه صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : لَلّهُ أفْرَحُ بتَوبةِ عبدِهِ مِن العَقيمِ‏الوالِدِ، ومِن الضّـالِّ الواجِدِ ، ومِن الظّمآنِ الوارِدِ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : هر آينه شادى خداوند ازتوبه بنده خود بيشتر است تا شادى نازايى كه بچّه مى‏آورد و گم كرده‏اى كه گمشده خود را مى‏يابد و تشنه‏اى كه به آب مى‏رسد.

توبه نصوح (و خالصانه)

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللّه‏ِ تَوْبَةً نَصُوحا.

اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! به درگاه خدا توبه كنيد ، توبه‏اى نصوح.

13-  رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ـ وقد سُئلَ عنِ التَّوبهِ‏النَّصوحِ ـ : هُو النَّدمُ على الذّنبِ حينَ يَفْرُطُ مِنكَ ، فتَسْتَغفِرُ اللّه‏َ بِنَدامَتِكَ عِند الحافِرِ ، ثُمَّ لا تَعودُ إلَيهِ أبَدا . منتخب میزان الحکمه

پيامبرخدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله ـ در پاسخ به سؤال از توبه نصوح ـ فرمود:توبه نصوح،پشيمانى از گناهى است كه از تو سر مى‏زند، [سپس]فورا با پشيمانى خود ، از خدا آمرزش بخواهى و ديگر هرگز به آن برنگردى.

14-  الإمامُ الهاديُّ عليه ‏السلام ـ وقد سُئلَ عنِ التّوبهِ‏النَّصُوحِ ـ : أنْ يَكونَ الباطِنُ كالظّاهِرِ وأفْضَلَ مِن ذلكَ . منتخب میزان الحکمه

امام هادى عليه ‏السلام ـ در پاسخ به سؤال از توبه‏نصوح ـ فرمود : توبه نصوح اين است كه باطن، همچون ظاهر، و بهتر از آن شود.

اعتراف حقيقى به گناه

وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلاً صَالِحا وَآخَرَ سَيِّئا عَسَى اللّه‏ُ أنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ.

و گروهى ديگر به گناه خود اعتراف كردند[و] اعمال نيكو را با كارهاى زشت آميخته‏اند. اميد است خدا توبه‏شان را بپذيرد.

15-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : عاصٍ يُقِرُّ بذَنبِهِ خَيرٌ مِن مُطيعٍ يَفتَخِرُ بعَملِهِ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : گنهكارى كه به گناه خويش‏اعتراف كند بهتر از فرمانبردارى است كه به كار خويش ببالد.

16-  الإمامُ الباقرُ عليه ‏السلام : واللّه‏ِ ، ما يَنْجو مِن الذَّنْبِ إلّا مَن أقَرَّ بهِ . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه ‏السلام : به خدا سوگند تنها آن كس ازگناه مى‏رهد كه به آن اعتراف كند.

17-  عنه عليه ‏السلام : لا واللّه‏ِ ما أرادَ اللّه‏ُ تَعالى مِن النّاسِ إلّا خَصْلَتَينِ : أنْ يُقِرّوا لَهُ بالنِّعَمِ فيَزيدَهُم ، وبالذُّنوبِ فَيَغفِرَها لَهُم . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه ‏السلام : سوگند به خدا كه خداوندمتعال از مردم جز دو كار نخواسته است: به نعمتهاى او اعتراف كنند تا آنان را نعمت فزونتر دهد و به گناهان اقرار ورزند تا گناهانشان را بيامرزد.

پشيمانى ، (نوعى) توبه است

18-  رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : النَّدَمُ تَوبَةٌ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : پشيمانى، توبه است.

19-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : النَّدَمُ على الخَطيئةِ اسْتِغْفارٌ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : پشيمانى از گناه، همان آمرزش خواهى است.

20-  عنه عليه ‏السلام : نَدمُ القلبِ يُكَفِّرُ الذَّنبَ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : پشيمانىِ دل، گناه رامى‏پوشاند.

آسان‏تر از توبه

21-  المسيح عليه ‏السلام : إنَّ مَن‏لَيس علَيهِ‏دَيْنٌ مِن‏النّاسِ أروَحُ وأقَلُّ هَمّا مِمَّن علَيهِ الدَّينُ وإنْ أحسَنَ القَضاءَ ، وكذلكَ مَن لَم يَعمَلِ الخَطيئةَ أرْوَحُ هَمّا مِمَّن عَمِلَ الخَطيئَةَ وإنْ أخْلصَ التّوبَةَ وأنابَ . منتخب میزان الحکمه

مسيح عليه ‏السلام : كسى كه به مردم بدهكار نيست آسوده‏تر و دغدغه‏اش كمتر از كسى است كه بدهكار باشد هر چند بدهى خود را به موقع بپردازد؛ همچنين كسى كه گناه نكرده آسوده خاطرتر از كسى است كه گناه كند هر چند خالصانه توبه كند و به سوى خدا برگردد.

22-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : تَرْكُ الذَّنبِ أهْوَنُ مِن طَلبِ التَّوبةِ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : گناه نكردن آسانتر از توبه‏كردن است.

پذيرش توبه

وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيّئاتِ.

و اوست كه توبه بندگانش را مى‏پذيرد و از گناهان در مى‏گذرد.

23- الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : مَن اُعْطِيَ التَّوبَةَ لَم يُحرَمِ القَبولَ، ومَن اُعْطِيَ الاسْتِغْفارَ لَم يُحرَمِ المَغفِرَةَ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : به هر كس [توفيق] توبه داده‏شود از قبول آن محروم نمى‏شود و به هر كس [توفيق] استغفار عطا گردد از آمرزش محروم نمى‏ماند.

به تأخير افكندن توبه

24-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : إنْ قارَفْتَ سَيّئةً فعَجِّلْ مَحْوَها بالتَّوبةِ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : هرگاه گناهى مرتكب شدى،به محو آن با توبه بشتاب.

25-  عنه عليه ‏السلام : مُسَوِّفُ نَفسِهِ بالتَّوبةِ ، مِن هُجومِ الأجَلِ على أعظَمِ الخَطَرِ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : كسى كه توبه را به فردا حوالت‏دهد، از هجوم مرگ در معرض بزرگترين خطر است.

26-  الإمامُ الجوادُ عليه ‏السلام : تأخِيرُ التَّوبةِ اغْتِرارٌ ،وطُولُ التّسْويفِ حَيْرَةٌ . منتخب میزان الحکمه

امام جواد عليه ‏السلام : به تأخير افكندن توبه فريب وغفلت است و طولانى شدن و امروز و فردا كردن، مايه حيرت و سرگشتگى.

تا كى توبه پذيرفته مى‏شود؟

وَلَيْسَتِ التّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْانَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفّارٌ.

كسانى كه كارهاى زشت مى‏كنند و چون مرگشان فرا مى‏رسد مى‏گويند كه اكنون توبه كرديم و نيز آنان كه كافر بميرند، توبه ندارند.

27-  رسولُ اللّه‏ِ صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : مَن تابَ‏قَبْلَ أنْ‏يُعايِنَ قَبِلَ‏اللّه‏ُ تَوبَتَهُ. منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله‏ عليه‏ و‏ آله : هر كس، پيش از مشاهده، توبه كند خداوند توبه‏اش را مى‏پذيرد.

28-  الإمامُ الباقرُ عليه ‏السلام : إذا بَلَغتِ النّفسُ هذهِ‏ـ وأهْوى بيَدِهِ إلى حَلْقِهِ ـ لَم يَكُن للعالِمِ تَوبَةٌ ، وكانتْ للجاهلِ تَوبَةٌ . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه ‏السلام ـ پس از آنكه با دست خود به حلقش اشاره كرد ـ فرمود: هر گاه جان به اين جا برسد عالِم [راهى براى ]توبه ندارد و جاهل دارد.

29-  الإمامُ الرِّضا عليه ‏السلام ـ وقد سُئلَ عن عِلّةِ إغْراقِ‏اللّه‏ِ فِرْعَونَ وقـد آمَنَ بهِ وأقَرَّ بتَوحيـدِهِ ـ : لأنَّهُ آمنَ عندَ رُؤيـةِ البَأْسِ ، والإيمانُ عندَ رُؤيَةِ البَأْسِ غيرُ مَقبولٍ . منتخب میزان الحکمه

امام رضا عليه ‏السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه: چرا خداوند فرعون را با آن كه ايمان آورد و به يگانگى او اقرار كرد غرق ساخت؟ ـ فرمود : زيرا او هنگامى ايمان آورد كه عذاب را مشاهده كرد و ايمان آوردن به هنگام مشاهده عذاب پذيرفته نيست.

پرده پوشى خداوند نسبت به توبه‏گر

30-  الإمامُ عليٌّ عليه ‏السلام : مَن تابَ تابَ اللّه‏ُ علَيهِ ،واُمِرَتْ جَوارِحُهُ أنْ تَسْتُرَ علَيهِ ، وبِقاعُ الأرضِ أنْ تَكْتُمَ علَيهِ ، واُنْسِيَتِ الحَفَظَةُ ما كانتْ تَكتُبُ علَيهِ . منتخب میزان الحکمه

امام على عليه ‏السلام : هر كس توبه كند خداوند او رامى‏آمرزد و به جوارح او و جاى جاى زمين دستور داده مى‏شود كه آبروى او را حفظ كنند و عيبهايش را بپوشانند و گناهانى كه فرشتگان حافظ اعمال برايش نوشته‏اند از ياد آنان برده مى‏شود.

تبديل بدى‏ها به خوبى‏ها

إِلّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلاً صَالِحا فَأُولئِكَ يُبَدِّلُ اللّه‏ُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكانَ اللّه‏ُ غَفُورا رَحِيما.

مگر آن كسان كه توبه كنند و ايمان آورند و كارهاى شايسته كنند. خدا بديهايشان را به نيكيها بدل مى‏كند و خدا آمرزنده و مهربان است.

31-  الإمامُ الصّادقُ عليه ‏السلام : أوحى اللّه‏ُ عزّ وجلّ‏إلى داوودَ النَّبيِّ على نبيّنا وآلهِ وعلَيهِ السّلامُ : يا داوودُ ،إنّ عَبديَ المؤمنَ إذا أذْنَبَ ذَنبا ثُمّ رَجعَ وتابَ مِن ذلكَ الذَّنبِ واسْتَحيى مِنّي عندَ ذِكْرِهِ غَفَرْتُ لَهُ ، وأنسَيْتُهُ الحَفَظَةَ وأبْدَلْتُهُ الحسَنَةَ ، ولا اُبالي وأنا أرْحَمُ الرّاحِمينَ . منتخب میزان الحکمه

امام صادق عليه ‏السلام : خداوند عز و جل به داوود پيامبر ـ كه بر پيامبر ما و خاندانش و بر او درود باد ـ وحى كرد: اى داوود! هرگاه بنده مؤمن من گناهى كند و سپس از آن گناه برگردد و توبه نمايد و به هنگام ياد كردن از آن گناه از من شرم كند، او را مى‏آمرزم و آن گناه را از ياد فرشتگان نگهبان اعمال مى‏برم و آن را به نيكى بدل مى‏كنم . و از اين كار باكى ندارم كه من مهربانترين مهربانانم.

توبه واستغفار

32-  الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شُعْبَةَ فِي تُحَفِ الْعُقُولِ عَنْ كُمَيْلِ بْنِ زِيَادٍ أَنَّهُ قَالَ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع الْعَبْدُ يُصِيبُ الذَّنْبَ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فَقَالَ يَا ابْنَ زِيَادٍ التَّوْبَةَ قُلْتُ لَيْسَ قَالَ لَا قُلْتُ كَيْفَ قَالَ إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا أَصَابَ ذَنْباً قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ بِالتَّحْرِيكِ قُلْتُ وَ مَا التَّحْرِيكُ قَالَ الشَّفَتَانِ وَ اللِّسَانُ يُرِيدُ أَنْ يَتْبَعَ ذَلِكَ بِالْحَقِيقَةِ قُلْتُ وَ مَا الْحَقِيقَةُ قَالَ تَصْدِيقُ الْقَلْبِ وَ إِضْمَارُ أَنْ لَا يَعُودَ إِلَى الذَّنْبِ الَّذِي اسْتَغْفَرَ مِنْهُ قُلْتُ فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مِنَ الْمُسْتَغْفِرِينَ قَالَ لَا لِأَنَّكَ لَمْ تَبْلُغْ إِلَى الْأَصْلِ بَعْدُ قُلْتُ فَأَصْلُ الِاسْتِغْفَارِ مَا هُوَ قَالَ الرُّجُوعُ إِلَى التَّوْبَةِ عَنِ الذَّنْبِ الَّذِي اسْتَغْفَرْتَ مِنْهُ وَ هِيَ أَوَّلُ دَرَجَةِ الْعَابِدِينَ وَ تَرْكُ الذَّنْبِ وَ الِاسْتِغْفَارُ اسْمٌ وَاقِعٌ لِسِتَّةِ مَعَانٍ ثُمَّ ذَكَرَ الْحَدِيثَ نَحْوَهُ . منتخب میزان الحکمه

كميل بن زياد گويد به اميرالمؤ منين عليه السلام عرض كردم : بنده مرتكب گناه مى شود پس استغفار نموده و از خداوند طلب بخشايش ‍ مى كند. حضرت فرمود: اى ابن زياد! آيا مراد تو، توبه است ؟ عرض كردم : آيا همين استغفار توبه نيست ؟ حضرت فرمود: خير، عرض كردم : چگونه ؟ فرمود: همانا بنده هر گاه مرتكب گناهى بشود با تحريك بگويد: استغفر الله . عرض كردم : تحريك چيست ؟ فرمود: يعنى دو لب و زبان حقيقتا اراده پيروى از استغفار را داشته باشند. عرض كردم : حقيقتا يعنى چه ؟ فرمود: يعنى قلب استغفار را تصديق كند و در نهان خود بازنگشتن به آن گناهى را كه از آن استغفار نموده است را داشته باشد. عرض كردم : آيا اگر من چنين كه فرموديد كنم از مستغفرين خواهم بود؟ فرمود: خير؛ زيرا هنوز به اصل و ريشه استغفار نرسيده اى . عرض كردم : اصل استغفار چيست ؟ فرمود: يكى مراجعه كردن به سوى توبه نمودن از گناهى كه از آن استغفار نموده اى و اين اولين درجه و رتبه ((عبادت كنندگان)) است ، و ديگرى ترك نمودن گناه ، و استغفار اسمى است كه براى شش معنا ثابت گرديده است سپس حضرت حديث گذشته را فرمود.

33-  مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ يَا مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ ذُنُوبُ الْمُؤْمِنِ إِذَا تَابَ مِنْهَا مَغْفُورَةٌ لَهُ فَلْيَعْمَلِ الْمُؤْمِنُ لِمَا يَسْتَأْنِفُ بَعْدَ التَّوْبَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ أَمَا وَ اللَّهِ إِنَّهَا لَيْسَتْ إِلَّا لِأَهْلِ الْإِيمَانِ قُلْتُ فَإِنْ عَادَ بَعْدَ التَّوْبَةِ وَ الِاسْتِغْفَارِ مِنَ الذُّنُوبِ وَ عَادَ فِي التَّوْبَةِ قَالَ يَا مُحَمَّدَ بْنَ مُسْلِمٍ أَ تَرَى الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ يَنْدَمُ عَلَى ذَنْبِهِ وَ يَسْتَغْفِرُ مِنْهُ وَ يَتُوبُ ثُمَّ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ تَوْبَتَهُ قُلْتُ فَإِنَّهُ فَعَلَ ذَلِكَ مِرَاراً يُذْنِبُ ثُمَّ يَتُوبُ وَ يَسْتَغْفِرُ فَقَالَ كُلَّمَا عَادَ الْمُؤْمِنُ بِالِاسْتِغْفَارِ وَ التَّوْبَةِ عَادَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَغْفِرَةِ وَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ وَ يَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ فَإِيَّاكَ أَنْ تُقَنِّطَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه السلام به محمد بن مسلم فرمود: اى محمد بن مسلم ! گناهان مؤ من هر گاه از آنها توبه كند آمرزيده مى شود، پس مؤ من بايد براى آنچه كه بعد از توبه و مغفرت آغاز مى كند عمل كند. هان ، به خدا سوگند كه توبه جز براى اهل ايمان نيست . محمد بن مسلم گويد: عرض كردم : پس اگر بعد از توبه و استغفار از گناهان ، دوباره به گناه باز گردد و دوباره توبه كند چگونه است ؟ فرمود: اى محمد بن مسلم ! آيا تو مى پندارى بنده مؤ منى كه بر گناهش پشيمان مى گردد و از آن استغفار و توبه مى كند خداوند توبه اش را نمى پذيرد؟ عرض كردم : آخر او اين كار را بارها انجام داده است گناه مى كند سپس توبه و استغفار مى كند. حضرت فرمود: تا زمانى كه مؤ من با استغفار و توبه به سوى خداوند باز مى گردد خداوند نيز با مغفرتش به سوى او مى آيد و راستى كه خداوند آمرزنده مهربان است ، توبه را مى پذيرد و از گناهان درمى گذرد پس بر حذر باش از اينكه مؤ منين را از رحمت خداوند ماءيوس ‍ كنى .

34-  مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ بُكَيْرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَوْ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي حَدِيثٍ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ لاِدَمَ ع جَعَلْتُ لَكَ أَنَّ مَنْ عَمِلَ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ سَيِّئَةً ثُمَّ اسْتَغْفَرَ غَفَرْتُ لَهُ قَالَ يَا رَبِّ زِدْنِي قَالَ جَعَلْتُ لَهُمُ التَّوْبَةَ أَوْ بَسَطْتُ لَهُمُ التَّوْبَةَ حَتَّى تَبْلُغَ النَّفْسُ هَذِهِ قَالَ يَا رَبِّ حَسْبِي . منتخب میزان الحکمه

از امام صادق عليه السلام يا از امام باقر عليه السلام در حديثى آمده است : همانا خداوند عزوجل به حضرت آدم عليه السلام فرمود: اين مزيت را براى تو قرار دادم كه هر كس از فرزندانت مرتكب گناهى شود سپس ‍ استغفار كند او را مى بخشايم . حضرت آدم عليه السلام عرض كرد: اى پروردگار من مرا بيش از اين ده . خداوند فرمود: براى فرزندانت توبه را قرار دادم يا براى آنان باب توبه را گشودم و گستراندم تا آن هنگام كه جان به گلويشان رسد. حضرت عرض كرد: اى پروردگار من مرا بس ‍ است .

توبه تا كي؟

35-  وَ بِالْإِسْنَادِ عَنْ جَمِيلٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ إِذَا بَلَغَتِ النَّفْسُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ لَمْ يَكُنْ لِلْعَالِمِ تَوْبَةٌ وَ كَانَتْ لِلْجَاهِلِ تَوْبَةٌ . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه السلام فرمود: آنگاه كه جان به اينجا برسد - و دست مباركش را به سوى حلق خود كشيد - توبه شخص عالم پذيرفته نيست ولى توبه جاهل پذيرفته مى شود.

36-  وَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ قَبِلَ اللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ السَّنَةَ لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ قَبِلَ اللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّهْرَ لَكَثِيرٌ ثُمَّ قَالَ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِجُمْعَةٍ قَبِلَ اللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ وَ إِنَّ الْجُمْعَةَ لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِيَوْمٍ قَبِلَ اللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ يَوْماً لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ يُعَايِنَ قَبِلَ اللَّهُ تَوْبَتَهُ . منتخب میزان الحکمه

امام صادق عليه السلام فرمود: رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده است : كسى كه يك سال به مرگش مانده توبه كند خداوند توبه اش را مى پذيرد، سپس فرمود: يك سال زياد است ؛ هر كس يك ماه به مردنش ‍ مانده توبه كند خداوند توبه اش را مى پذيرد، سپس فرمود: يك ماه زياد است ؛ كسى كه يك جمعه به مرگش مانده توبه كند خداوند توبه اش را مى پذيرد، سپس فرمود: يك جمعه زياد است ؛ كسى كه يك روز پيش از مردنش توبه كند خداوند توبه اش را مى پذيرد، سپس فرمود: به راستى كه يك روز هم زياد است ؛ كسى كه پيش از آنكه مرگ را به چشم خود ببيند توبه كند خداوند توبه اش را مى پذيرد.

37-  رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم : مَن تابَ قَبْلَ أنْ يُعايِنَ قَبِلَ اللّه‏ُ تَوبَتَهُ . منتخب میزان الحکمه

پيامبر خدا صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم : هر كس ، پيش از مشاهده (عذاب) ، توبه كند خداوند توبه‏اش را مى‏پذيرد .

38-  الإمامُ الباقرُ عليه‏السلام : إذا بَلَغتِ النّفسُ هذهِ وأهْوى بيَدِهِ إلى حَلْقِهِ - لَم يَكُن للعالِمِ تَوبَةٌ ، وكانتْ للجاهلِ تَوبَةٌ . منتخب میزان الحکمه

امام باقر عليه‏السلام - با دست خود به حلقش اشاره كرد- : هر گاه جان به اين جا برسد عالِم (راهى براى) توبه ندارد ولى جاهل دارد .

39-  الإمامُ الرِّضا عليه‏السلام : وقد سُئلَ عن عِلّةِ إغْراقِ اللّه فِرْعَونَ وقد آمَنَ بهِ وأقَرَّ بتَوحيدِهِ: لأنَّهُ آمنَ عندَ رُؤيةِ البَأْسِ ، والإيمانُ عندَ رُؤيَةِ البَأْسِ غيرُ مَقبولٍ . منتخب میزان الحکمه

امام رضا عليه‏السلام - در پاسخ به اين پرسش كه : چرا خداوند فرعون را با آن كه ايمان آورد و به يگانگى او اقرار كرد غرق ساخت ؟- : زيرا او هنگامى ايمان آورد كه عذاب را مشاهده كرد و ايمان آوردن به هنگام مشاهده عذاب پذيرفته نيست .

چگونگي توبه واستغفار

40-  قال عليه السلام لقائل قال بحضرته:( أَسْتَغْفِرُ اللهَ). ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ، أَتَدْرِي مَا الْإِِسْتِغْفَارُ؟ الْإِسْتِغْفَارَ دَرَجَةُ الْعِلِّيِّينَ، وَهُوَ اسْمٌ وَاقِعٌ عَلَى سِتَّةِ مَعَانٍ: أَوَّلُهَا: النَّدَمُ عَلَى مَا مَضَى. وَالثَّانِي: الْعَزْمُ عَلَى تَرْكِ الْعَوْدِ إِلَيْهِ أَبَداً, وَالثَّالِثُ: أَنْ تُؤَدِّيَ إِلَى الْمَخْلُوقِينَ حُقُوقَهُمْ حَتَّى تَلْقَى اللهَ أَمْلَسَ لَيْسَ عَلَيْكَ تَبِعَةٌ, وَالرَّابِعُ: أَنْ تَعْمِدَ إِلَى كُلِّ فَرِيضَةٍ عَلَيْكَ ضَيَّعْتَهَا فَتُؤَدِّيَ حَقَّهَا, وَالْخَامِسُ: أَنْ تَعْمِدَ إِلَى اللَّحْمِ الَّذِي نَبَتَ عَلَى السُّحْتِ فَتُذِيبَهُ بِالْأَحْزَانِ، حَتَّى يَلْصِقَ الْجِلْدُ بِالْعَظْمِ، وَيَنْشَأَ بَيْنَهُمَا لَحْمٌ جَدِيدٌ, وَالسَّادِسُ: أَنْ تُذِيقَ الْجِسْمَ أَلَمَ الطَّاعَةِ كَمَا أَذَقْتَهُ حَلاَوَةَ الْمَعْصِيَةِ, فَعِنْدَ ذلِكَ تَقُولُ:(أَسْتَغْفِرُاللهَ). منتخب میزان الحکمه

كسي (شايد منافقانه) در حضور امام علي، عليه السلام، «استغفرالله» گفت. امام، عليه السلام، فرمود:

مادرت به عزايت بنشيند! آيا مي‏داني استغفار چيست؟ استغفار، مقام عليين است. «عليين» اسمي است واقع بر شش معنا:

- اول آن، پشيماني است بر آن چه كه گذشت،

- دوم، عزم است بر ترك بازگشت براي هميشه،

- سوم آن است كه حقوق مخلوقات را به آنان ادا كني تا خدا را پاك و عاري از پي آمد گناه ملاقات كني.

- چهارم آن كه به فرايضي كه بر تو بوده است و آن را ضايع ساخته‏اي، توجه كني و حق آن‏ها را ادا نمايي.

- پنجم آن كه به گوشتي كه از حرام روييده است توجه كني و آن را با اندوه‏ها ذوب نمايي تا پوست به استخوان بچسبد و ميان آن دو گوشت جديد پديد آيد.

- ششم آن كه به جسم رنج طاعت را بچشاني، چنان كه حلاوت معصيت را به آن چشانده بودي.

در اين هنگام بايد «استغفرالله» بگويي.

منبع : منتخب میزان الحکمه

خاتمه : کیفیت نماز توبه

در مورد نماز توبه روایت شده که روز یکشنبه اى از ماه ذى القعده ، پیامبر - صلى اللّه علیه وآله وسلّم - بیرون آمد و رو به یارانش فرمود: «مردم! کدامین یک از شما خواستار توبه است»؟ همگان گفتند: «اى پیامبر خدا! همه خواستار توبه ایم». پیامبر فرمود: «غسل کنید و وضو بگیرید و چهار رکعت نماز بگزارید. در هر رکعت یک بار «حمد» ، سه بار «قل هو اللّه» ، یک بار «قل اعوذ بربّ الفلق» و یک بار «قل اعوذ بربّ الناس» را بخوانید و در پایان ، هفتاد بار استغفار کنید و پوزش خواهید و آن را با گفتن «لا حول و لا قوة الا بالله العلّى العظیم» پایان دهید و سپس بگویید: «یا عزیز یا غفار اغفرلى ذنوبى و ذنوب جمیع المؤمنین و المؤمنات فانّه لا یغفر الذنوب الا انت ؛ اى عزیز ! اى بخشاینده ! اى مهربان ! گناهان مرا و گناهان همه ى مردان و زنان مؤمن را ببخشاى ؛ که جز تو کسى گناهها را نمى بخشاید».

سپس فرمود: «هیچ مسلمانى نیست که این نماز را بگزارد ، جز اینکه از آسمان بدو ندا شود : اى بنده ى خدا! توبه ى تو پذیرفته شد و گناهان تو بخشوده ؛ اینک کار خویش از نو آغاز کن. فرشته اى نیز از فرود عرش بدو مى گوید: اى بنده ى خدا! خوشا به حالت، مبارک باد بر تو و بر خاندان و خانواده ى تو. دیگرى بدو ندا مى دهد: اى بنده ى خدا! باک مدار که خصمان و مدّعیان خود در قیامت را، خرسند ساختى. دیگرى ندا مى دهد: اى بنده ى خدا! با ایمان بمیرى، دین از تو دور مباد و قبرت گسترده باد و نورانى. دیگرى مى گوید: اى بنده ى خدا! پدر و مادر از تو خرسندند، گناهان آنها و گناهان تو و گناهان خاندان تو بخشوده است و روزى تو در دنیا و آخرت گسترده است و جبرئیل بدو ندا مى دهد: دل خوش دار من همراه با فرشته ى مرگ (ملک الموت) نزد تو خواهم آمد و بدو فرمان خواهم داد با تو مهربان باشد ؛ تا مرگ، تو را هیچ نیازارد و روح از جسمت به آرامى و خوشى بیرون رود». گفتند: «اى رسول خدا! اگر کسى این اعمال را در زمان دیگرى به جاى آرد چه»؟ فرمود: «همان پاداش و خواص را دارد». و در پایان افزود: «اینها را جبرئیل در شب معراج به من آموخت».(المراقبات ؛ ص 309-308)

در مثنوی همچنین قصۀ جوانی آمده است که با شعیب پیامبر می گوید: خدایت را بگوی چون است که من چندین گناه می کنم و مرا هیچ عذاب نیست.

خداوند فرمود او را بگوی: کدام عذاب سختتر از این که یاد خود را از دل تو بیرون کرده ام و بر آتش فراقت نشانده ام اما تو از سیاهی دل دود این عذاب را احساس نمی کنی:

آن یکی می گفت، در عهد شعیب، که خدا از من بسی دیده است عیب.

چند دید از من گناه و جرمها؛ وز کرم یزدان نمی گیرد مرا.

حق تعالی گفت در گوش شعیب در جواب او فصیح از راه غیب:

عکس می گویی و مقلوب، ای سفیه؛ ای رها کرده ره و بگرفته تیه.

چند و چندت گیرم و تو بی خبر در سلاسل مانده ای پا تا به سر.

بر دلت زنگار بر زنگارها جمع شد تا کور شود ز اسرارها.

مرد آهنگر گه او زنگی بود دود را با روش همرنگی بود.

مرد رومی گر کند آهنگری، رویش ابلق گردد از دود آوری.

پس بداند زود تأثیر گناه؛ پس بنالد زار و گوید کای الاه.

رمضان ماه روزه ، ماه صبر ، ماه جهاد ، ماه متعادل شدن و متعادل ساختن است و شبهاي قدر ، فرصتي براي استغفار و توبه و پاك شدن است.

رمضان را بايد ماه سوز ، ماه ساز ، ماه سوختن ، ماه ساختن ، ماه پويايي و شكوفايي ايمان ، ماه بالندگي و پايندگي ، ماه از حضيض ذلت در آمدن و بر تارك افلاك نشستن ، ماه وارستگي از اسارت هاي دروني و بيروني ، ماه نو شدن ، ماه دوباره متولد شدن، ماه از خود موجود فاصله گرفتن و به خود مطلوب رسيدن ناميد.

رمضان، ماه تحول در احوال و رسيدن به احسن الحال ، ماه رهايي از آشفتگي هاي روحي ، فكري ، اخلاقي ، فرهنگي و ماه توبه و سبك شدن از بار گناهان و معاصي، ماه تقدير و برنامه ريزي ، ماه قدرشناسي ، ماه قدر خدا ، پيامبر و قرآن را شناختن و دانستن است.

رمضان، ماه قدر خود را شناختن و به منزلت شايسته رسيدن، ماه بر سر سفره كريمانه كريم كارساز نشستن و از كرم او بهره مند شدن است.

رمضان، ماه تمرين بندگي و تزكيه است ، ماه صيقل و جلا دادن دل به ياد خدا ، ماه توكل و تقوي ، ماه دفع كدورت و كينه ها ، ماه دفع غم ها و نابساماني ها و ناليدن هاي بي مورد ، ماه گل برافشاندن ، ماه بهاري شدن و قرآني گشتن ، ماه با ساقي ساختن و سقف فلك را شكافتن و طرح نو درانداختن ، ماه رهايي از منت ها و خودخواهي ها ، ماه بيدار شدن از خواب غفلت ، ماه خود را يافتن و خدا را ديدن.

رمضان، ماه موحد شدن و به اهل صدق و صفا و وفا پيوستن ، ماه جوشش ، جنبش ، درخشش ، و نوراني شدن ، ماه شور و شعور و احساس ، ماه رشد و تعالي است كه انسان مومن با بهره گيري از اين ماه پر بركت به خدا مي رسد و خدايي مي شود.

رمضان ماه با تمام عظمت هاي برگرفته از عظمت صاحبش يعني خداوند ذوالجلال و الاكرام است كه حتي خوابش عبادت است و نفس كشيدن در آن ذكر الهي به حساب مي آيد.

رمضان، ماه گرسنگي ، ماه تشنگي است تا بدانيم كه تشنگان و گرسنگان ، فقرا و افراد بي بضاعت در چه سختي ها بسر مي برند و همواره به يادشان باشيم.

معمولاً نماد ملموس ماه مبارك رمضان تحمل تشنگي و گرسنگي هاست و بدترين نوع تشنگي و گرسنگي ، تشنگي و گرسنگي روحي و رواني است ، زيرا كه گرسنگي و تشنگي مادي تا حد زيادي قابل رفع است ، گرچه مرتفع ساختن نيازهاي مادي و فيزيولوژيك هم امروزه هزينه بردار است اما پيامدهاي تشنگي و گرسنگي روحي بسي خطرناك تر از گرسنگي ها و تشنگي هاي مادي و جسمي است زيرا كه با افسارگسيختگي هاي امروزين ، مهار تشنگي ها و گرسنگي هاي جسمي قدري مشكل شده است و مهار و كنترل تشنگي و گرسنگي هاي روحي مشكل تر است.

سخن گفتن از رمضان ، تنها سخن گفتن از تشنه و گرسنه ماندن نيست بلكه سخن گفتن از چگونگي رهاييدن خود و ديگران از تشنگي و گرسنگي است.

در مدرسه رمضان ، معلم اين مدرسه ، شاگردان را به دوري از خوردن و آشاميدن و ترك گناهان و معاصي مكلف مي كند و به آنان گوشزد مي نمايد چنانچه در زمينه كنترل خويش از گناه موفق عمل كنند در ساير زمينه هاي زندگي موفق خواهند شد و غول شهوت قادر به سيطره يافتن بر آنان نخواهد بود.

اينجاست كه فكر انسجام مي يابد و آماده به بار نشستن مي شود اما نيازمند غذاست و غذاي فكر ، ذكر است. «الذين يذكرون الله قياماً و قعوداً و علي جنوبهم و يتفكرون في خلق السموات و الأرض رَبَّنا ما خلقت هذا باطلاً...»

فكر بدون ذكر به چراغي بي روغن مي ماند پس روغنِ چراغ فكر ، ذكر است و با فكر و ذكر است كه انسان رباني شده و نداي رَبَّنا ما خلقت هذا باطلاً را سر مي دهد و از هرگونه بيهوده كاري خداوند را تسبيح مي كند و راه نجات از آتش جهنم را يافته و خود را در پناه خدا قرار مي دهد كه «فقنا عذاب النار» و اين شأن و جايگاه اولوالالباب است و بس.

و با منور گشتن چراغ فكر با روغنِ ذكر ، انسان اهل شكر مي شود و آورده اند كه «من تفكر أبصر» فكر كردن روشني مي آورد.

اگر ما هنر فكر كردن را بياموزيم و بيشتر فكر كنيم و فرهنگ تفكر را اشاعه دهيم آنجاست كه اهل بصيرت مي شويم ، زيرا كه انديشه كردن ، بصيرت زا است و با اهل فكر و انديشه مصاحبت كردن ، انسان را اهل بصيرت مي كند.

رمضان همچنين ماه توسعه يافتن شخصيت و فربه شدن آن است ، ماه نجات از تنگ نظري هاست ، ماه آموختن فرهنگ تحمل و تعامل نيكو با ديگران است ، ماه دوري از افراط و تفريط و رسيدن به حد وسط و اعتدال است، زيرا افراط انسان را مورد غضب خدا قرار مي دهد و به سمت مغضوب عليهم مي برد و تفريط انسان را به گمراهي كشانده و به سوي ضالين سوق مي دهد.

لذا ماندن بر صراط مستقيم همان اعتدال و توازن در شخصيت است و اين ماندن و ثبات مستلزم بودن با قرآن و زيستن با رمضان است.

رمضان كه خود به نوعي ذكري عملي و مجاهده اي نفسي براي نزديك شدن به خدا و غلبه دادن نيازهاي روحي بر نيازهاي جسمي و ايجاد ارتباطي منطقي و جاودانه ميان آسمان و زمين است.

همچنانكه پيامبر رحمت مي فرمايد: به امت من در رمضان پنج عطيه و تحفه داده شده كه به هيچ پيامبري پيش از من داده نشده است: هنگامي كه اولين شب ماه مبارك رمضان فرا مي رسد خداوند به آنان نظر مي كند و هركس كه خدا او را مورد نظر و لطف و مرحمت خود قرار دهد هرگز او را عذاب نخواهد كرد. بوي دهان روزه داران نزد خدا از بوي مشكل و عنبر نيكوتر است، فرشتگان در روز و شب برايشان استغفار و طلب آمرزش مي كنند،خداوند بهشت را فرمان مي دهد كه آماده شود و خود را براي بندگانش بيارايد زيرا آنان در آينده نزديك از مشقات دنيا رهايي يافته و به منزل كرامت و سرور شرفياب مي شوند و در پايان ماه مبارك رمضان روزه داران اجر و پاداششان را يكجا دريافت مي كنند.

باشد كه همه در اين ماه مبارك از لحظه لحظه هاي فرصت ناب براي پاك شدن و طهارت خويش بهره بريم و وجودمان را سرشار از ياد خدا و ذكر الهي كنيم.

التماس دعا